PowerPoint

5. Praca nad tekstem


        Tekst jest jednym z podstawowych składników zawartości slajdów. Bardzo ważna jest treść tych zapisów. Tekst slajdów odbieramy w postaci pisemnej, dlatego napisy powinny być krótkie i jasne, aby nie zmuszać widzów do żmudnego odczytywania długich bloków tekstowych.

5.1 Co pisać?

        Tekst umieszczony w prezentacji odgrywa ogromną rolę. Mimo, że w czasie pokazu będziemy mówili, mając do pomocy podręczne notatki, to jednak uwagę publiczności bardziej przyciągnie to, co dzieje się na ekranie. Zbyt duża ilość tekstu na slajdzie przytłacza widza. W slajdach umieszczamy raczej tekst w postaci listy wypunktowanej niż w postaci książkowej. Unikamy pisania złożonych, długich i skomplikowanych zdań nasyconych fachową terminologią. Jeżeli tekst zawarty w prezentacji przeskakuje z tematu na temat, to odbiorcy mogą zostać zdezorientowani i przestaną interesować się pokazem. Treść prezentacji powinna w każdej chwili podążać do wytkniętego celu. Jeden slajd powinnien logicznie wynikać z poprzedniego albo wszystkie one muszą z różnych kierunków zdążać do jednego celu. Skracaj tekst pisany na slajdach do minimum. Unikaj tytułów dłuższych niż jeden wiersz. Jeżeli musimy zamieścić jakieś dodatkowe informacje, robimy to na stronach notatek, a potem referujemy w czasie wyświetlania danego slajdu. W widoku Strona notatek otrzymujemy na ekranie pomniejszony obraz slajdu i pod nim mamy miejsce na wprowadzenie własnych notatek, których nie zobaczy audytorium. Mimo, że kolor tła i tekstu zostały już zdefiniowane przez wybrany szablon projektu, wzorzec lub Kreator zawartości, to możemy je zmieniać w zależności od obiektów umieszczonych na danym slajdzie. Musimy pamiętać, by kolory tekstu i tła na tyle ze sobą kontrastowały, by można było bez trudu odczytać słowa nawet z ostatniego rzędu widowni. Wypróbuj różne zestawy barw. Zazwyczaj jasny tekst na ciemnym tle jest czytelniejszy niż przy odwrotnym ustawieniu kolorów. Pamiętajmy, aby tworzyć tekst w języku najbardziej zrozumiałym dla odbiorców.

5.2 Wprowadzanie tekstu

        Wiemy już co i jak pisać, więc przystępujemy do wprowadzania tekstu. Dokonujemy tego dwoma sposobami: w widoku Slajd lub Normalny albo w widoku Konspekt.

        Ćwiczenie 8.
        Utwórz prezentację, wprowadzając tytuły slajdów i tekst w obszarze podtytułu. Rozpocznij pracę od stworzonego już slajdu w ćwiczeniu 7. Zapisz wprowadzone zmiany. Efekt twojej pracy może wyglądać tak:

Pierwsza prezentacja


5.3 Redagowanie tekstu

        Wszelkie modyfikowanie istniejącego tekstu (poza formatowaniem) nazywamy jego redagowaniem albo edycją. Redagowanie tekstu odbywa się na dwóch poziomach. Pierwszym poziomem jest praca nad pojedyńczymi literami, słowami czy zdaniami, gdzie korzystamy z prostych nacisnięć klawiszy. Drugi poziom to praca nad zaznaczonymi blokami tekstu, które możemy w takiej postaci przenosić, wycinać, kopiować lub wklejać.Tekst możemy redagować w widokach Slajd, Normalny lub Konspekt.

5.3.1 Sposoby redagowania tekstu

5.3.2 Wycinanie, kopiowanie i wklejanie

        PowerPoint, podobnie jak i inne aplikacje Windows, ma możliwość korzystania z podstawowych operacji Schowka. Są to: wycinanie, kopiowanie i wklejanie. Odpowiednie polecenia znajdują się również w menu Edycja.

5.3.3 Redagowanie metodą "przeciągnij i upuść"

        Jeżeli mamy zaznaczony fragment tekstu, to możemy go łatwo przenosić z miejsca na miejsce, ciągnąc myszą. Ta metoda pozwala nam uniknąć konieczności używania Schowka. Po zaznaczeniu tekstu wystarczy po prostu nacisnąć lewy przycisk myszy i przeciągnąć go w nowe miejsce. W czasie ciągnięcia wraz ze wskaźnikiem myszy przemieszcza się prostokącik, pokazując nam, że właśnie ciągniemy jakiś obiekt. Jeżeli go nie ma, to znaczy, że coś poszło nie tak i ciągnięcie nie da pożądanego efektu, mimo że suniemy myszą z wciśniętym lewym przyciskiem myszy. Jeżeli w czasie ciągnięcia trzymamy wcisnięty klawisz Ctrl,to spowodujemy skopiowanie.

5.3.4 Mechanizm "Cofnij"

        Jeżeli dokonamy jakieś modyfikacji tekstu lub niechcący usuniemy jego fragment, to łatwo możemy przywrócić mu stan poprzedni. PowerPoint zapamiętuje pewną liczbę wykonanych przez nas operacji i możemy cofnąć ich skutki. Liczbę operacji możliwych do cofnięcia możemy określić po wydaniu polecenia Narzędzia Opcje. Otworzy się wtedy okno dialogowe Opcje z sześcioma zakładkami. Klikamy w zakładkę Edytowanie, aby wyciągnąć ją na wierzch.


Tutaj do pola Maksymalna liczba cofnięć możemy wpisać liczbę nie większą niż 150. Początkowo system jest ustawiony na 20 (to w zupełności wystarcza).
Aby użyć mechanizmu cofania, korzystamy z przycisku Cofnij na standardowym pasku narzędzi, z polecenia Edycja Cofnij lub kombinacji klawiszy Ctrl + Z.

5.3.5 Sprawdzanie pisowni

        Sprawdzanie pisowni w PowerPoincie działa identycznie jak w innych aplikacjach pakietu MS Office. W celu sprawdzenia pisowni wydajemy polecenie Narzędzia Pisownia, naciskamy klawisz F7 albo klikamy w przycisk Pisownia na standardowym pasku narzędzi. Pojawia się okno dialogowe Pisownia, które widzimy na rysunku poniżej:


        W PowerPoincie podobnie jak w innych aplikacjach działa autokorekta. Służy ona do poprawiania błędnie napisanych wyrazów, ale poprawki wprowadza na bieżąco w trakcie pisania tekstu.
        Narzędzie do sprawdzania stylu wertuje na bieżąco całą prezentację i kontroluje jej spójność, czytelność i zastosowane style, oceniając, czy prezentacja jest gotowa do pokazu. Jeżeli do prezentacji wprowadzimy jakiś element nie pasujący do przyjętego stylu, to na ekranie pokaże się podpowiedź Asystenta pakietu Office. System proponuje kilka rozwiązań doraźnych lub globalnych, z których sami wybieramy kliknięciem odpowiednią opcję.

5.3.6 Manipulowanie slajdami w widoku Sortowanie slajdów

        Często się zdarza, że założona w trakcie projektowania prezentacji kolejność i liczba slajdów musi ulec zmianie. Aby jakiś slajd ustawić w innym miejscu prezentacji, dodać nowy lub usunąć niepotrzebny, korzystamy z widoku Sortowanie slajdów.
Przenoszenie slajdów
Naprowadzamy wskaźnik myszy na slajd do przeniesienia. Naciskamy lewy przycisk myszy i trzymając go przeciągamy przez kolejne slajdy. W czasie ciągnięcia w kolejnych przerwach między slajdami pokazuje się i znika czarna pionowa kreska. Pokazuje ona miejsce wstawienia przenoszonego slajdu. Kiedy kreska znajdzie się w miejscu gdzie chcemy przenieść slajd, zwalniamy przycisk myszy. Wydając polecenie Edycja Cofnij Przeciągnij i upuść odwołujemy przeniesienie slajdu.
Dodawanie slajdów
Klikamy w jakieś miejsce między istniejącymi slajdami. Pokaże się tam pionowa kreska. Wydajemy polecenie Wstaw Nowy slajd, w oknie dialogowym Nowy slajd wybieramy odpowiedni układ slajdu i klikamy w OK. Nowy slajd pojawia się we wskazanym miejscu.
Usuwanie slajdów
Klikamy na slajd, który chcemy usunąć. Wydajemy polecenie Edycja Usuń slajd lub na klawiaturze naciskamy klawisz Delete. Aby przywrócić usunięty slajd, wydajemy polecenie Edycja Cofnij Usuń slajd lub naciskamy klawisze Ctrl + Z.

5.4 Formatowanie tekstu

        Formatowanie polega na zmianie wyglądu tekstu, to znaczy kroju (kształtu) czcionek, ich wielkości, grubości, pochylenia, koloru i innych parametrów wizualnych. Wygląd tekstu i jego rozmieszczenie na slajdzie ma również duże znaczenie dla skuteczności prezentacji. Tekst musi być łatwo odczytywany i budzić zainteresowanie.

5.4.1 Sposoby formatowania prezentacji

5.4.2 Wyrównywanie tekstu

        W zależności od typu obiektów, które wstawiamy do slajdu, możemy zastosować różne sposoby wyrównywania tekstu.
Wyrównanie Zastosowanie
Do lewej Lista
Pojedynczy akapit
Legenda wykresu
Lista akapitów
Do prawej Podpis rysunku
Etykiety danych
Specjalne efekty tekstowe
Wyśrodkowanie Tytuły
Podtytuły
Tytuły wykresów
Justowanie Dwukolumnowy tekst
Notatki tekstowe na wykresie

Jeżeli chcemy wyrównać tekst do lewej, do prawej lub do środka, to zaznaczamy obszar tekstowy i klikamy w odpowiedni przycisk na pasku narzędzi Formatowanie. Jeżeli natomiast zamierzamy zastosować justowanie, to po uaktywnieniu obszaru tekstowego musimy wydać polecenie Format Wyrównanie i z rozwiniętego podmenu wybieramy odpowiedni typ wyrównania.


5.4.3 Odstępy między wierszami i akapitami

        System ustawia odstępy w tekście automatycznie. Zazwyczaj czyni to poprawnie, ale czasami trzeba je dostosować do sytuacji na slajdzie.
Aby to osiągnąć zaznaczamy obszar tekstowy i wydajemy polecenie Format Interlinia. Pokazuje się następujące okno dialogowe:


Interlinią nazywamy odległość między wierszami tekstu należącymi do tego samego akapitu.
Odstępy między wierszami czy akapitami regulujemy, umieszczając odpowiednie liczby w polach liczbowych. Możemy je zmieniać co 1 punkt albo co 0,05 wysokości wiersza (1 punkt to około 0,35mm).
W oknie dialogowym Interlinia znajduje się przycisk Podgląd, który umożliwia nam sprawdzanie regulacji odstępów. Na koniec klikamy w przycisk OK.
Jeżeli zamierzamy ustawić odstępy między akapitami, to musimy zaznaczyć odpowiednie akapity.

5.4.4 Mocowanie tekstu i zmiana marginesów

        Każdy tekst wprowadzony do slajdów ma własne uprzednio zdefiniowane ustawienia domyślne. Dotyczą one sposobu wyrównania, zawijania tekstu czy różnych wcięć na poszczególnych poziomach listy. Polecenie Symbol zastępczy z menu Format pozwala przejrzeć domyślne ustawienia tekstu i wpłynąć na jego rozmieszczenie w obszarze tekstu.Po wydaniu tego polecenia wyświetla się okno dialogowe Formatuj Autokształt.


Program traktuje tekst w obszarze slajdu jak pole tekstowe w obiekcie rysunkowym i tak samo nim manipuluje. Lista Punkt zakotwiczenia tekstu pozwala ustalić punkt zamocowania tekstu względem ramki obszaru tekstowego lub autokształtu. Cztery pola liczbowe należące do grupy Margines wewnętrzny umożliwiają ustawienie odległości między tekstem a krawędzią obszaru. Aby zmniejszyć wielkość wolnej przestrzeni wokół tekstu zaznaczamy pole wyboru Dopasuj rozmiar Autokształtu do tekstu. Ramka tak się zmniejszy, że wprowadzony tekst całkowicie ją wypełni. Po zaznaczeniu pola wyboru Zawijanie wierszy w Autokształcie program automatycznie rozpoczyna nowy wiersz tekstu, gdy wprowadzane litery dojdą do prawego marginesu. Pole wyboru Obracaj tekst w Autokształcie o 90 stopni powoduje obrócenie tekstu w prawo o kąt prosty.

5.4.5 Krój i rozmiar czcionki

        Mimo że zazwyczaj przy tworzeniu prezentacji wykorzystujemy szablon lub projekt prezentacji określający krój i rozmiar czcionki, to czasami musimy polegać na własnym zmyśle estetycznym i ręcznie ustawiać parametry czcionek. Są one bardzo ważne dla prezentacji. Mają wpływ na nastrój pokazu.
Aby zmienić krój czcionki, najpierw zaznaczamy fragment tekstu, który ma zostać poddany zmianom, a następnie wykonujemy jedną z poniższych czynności:

Aby zmienić wielkość czcionki, musimy zaznaczyć fragment tekstu, który ma zostać poddany przeróbce i wykonujemy jedną z następujących czynności:

5.4.6 Styl czcionki

        Odmienny styl czcionki przyciąga uwagę do indywidualnego słowa lub frazy. Czcionką pogrubioną możemy napisać nazwę, która pojawiła się w tekscie po raz pierwszy. Dla odmiany kursywa jest odpowiednia do napisania tytułu raportu czy książki, gdy nie chcemy korzystać z cudzysłowu.
W programie PowerPoint są dostępne następujące style czcionki:


Jeżeli chcemy zmienić styl czcionki, to najpierw zaznaczamy fragment tekstu, który chcemy zmodyfikować, a następnie klikamy w wybrany przycisk stylu czcionki na pasku Formatowanie.
Jeżeli wolimy korzystać z menu zamiast z przycisków, to wydajemy polecenie Format Czcionka i z listy Styl czcionki wybieramy odpowiednią pozycję i klikamy w OK.
W oknie dialogowym Czcionka znajdują się jeszcze inne opcje formatowania znaków, zwane efektami. Należą do nich podkreślenie, cień, uwypuklenie, indeks górny i indeks dolny. Dwa z tych efektów są dostępne również z paska narzędzi Formatowanie:

5.4.7 Kolor czcionki

        Jeżeli tworzymy prezentacje korzystając z kreatora lub jakiegoś szablonu, to kolory tła i tekstu są już ustalone.
Aby zmienić kolor tekstu w konkretnym slajdzie, podświetlamy ten tekst i wydajemy polecenie Format Czcionka. Za pomocą palety rozwijanej w oknie dialogowym Czcionka dokonujemy zmiany koloru w znany nam już sposób.

5.4.8 Listy wypunktowane

        PowerPoint proponuje bogaty wybór różnorodnych znaków do wykorzystania w listach wypunktowanych. Zanim przystąpimy do procedury zmiany znaku listy, podświetlamy pozycje listy, gdzie chcemy zmienić znak wypunktowania. Jeżeli zmiana ma dotyczyć tylko jednej pozycji, ustawiamy tam kursor. Po wydaniu polecenia Format Punktory i numeracja pojawia się poniższe okno dialogowe:


Na zakładce Punktowane kliknięciem wybieramy jeden z formatów znaku wypunktowania lub na zakładce Numerowane - jeden z rodzajów listy numerowanej i klikamy w przycisk OK.
Jeżeli do wypunktowania chcemy zastosować jakiś obrazek, to klikamy w przycisk Obraz. Wyświetli się okno galerii Punktor obrazu, z którego możemy wybrać na znak wypunktowania jeden z ponad setki obrazów.
Jeżeli klikniemy w przycisk Znak, to wyświetli się okno dialogowe Punktor, w którym wybieramy graficzny znak wypunktowania.


Na liście rozwijanej Punktory z możemy zaznaczyć odpowiednią czcionkę i z niej wybierać symbole wypunktowania. Następnie wybieramy kolor, rozmiar i konkretny znak wypunktowania. Po kliknięciu w znak w tabeli znak się powiększa, dzięki czemu możemy go dokładniej obejrzeć. Na koniec klikamy w przycisk OK i PowerPoint zastosuje nowy znak wypunktowania do zaznaczonego fragmentu listy.

        Ćwiczenie 9.
        Sformatuj wprowadzony tekst w utworzonej prezentacji. Efekt twojej pracy może wyglądać tak:

Tekst sformatowany



*****